Aydınlatmadaki evrim

Aydınlatma kavramı insanoğlu için her zaman önemli olmuştur. Günümüzde aydınlatmanın dakikalar hatta saniyeler boyunca eksikliği bile hayatımızı olumsuz etkiler. Peki, elektrik olmadan insanlar aydınlatmayı nasıl sağlıyorlardı? Bu evrim nasıl gerçekleşti?

Güneş her zaman dünyamız için ışık kaynağı olmuştur. Tabii ki bu durum gün ışığının mevcut olduğu durumlarda geçerlidir. Ateş bulunduktan sonra insanlar ateşi ısınma dışında geceleri ışık kaynağı olarak kullandılar. Zamanla aydınlatma için hayvansal yağlar kullanarak kandiller ve mumlar yapılmıştır. Daha sonra ise gaz yakılarak aydınlatma sağlanmaya çalışıldı.

1878 yılında İngiliz bilim adamı Joseph Wilson elektrik ampulünü icat etmiştir. Fakat bu ampulün ömrü çok kısaydı. 1879 yılına kadar Thomas Edison yaklaşık olarak 6 binin üzerinde denemeler yaparak daha uzun ömürlü elektrik akımıyla aydınlık veren ampul icat etti. Thomas Edison tarafından 1880 yılında evde güvenle kullanılabilecek ampul seri üretimine başlamıştır.

Ampulün icadından sonra civa buharlı, floresan, metal halinde, sodyum buharlı lambalar üretilmiştir. Fakat Led(ışık yayan diyot) teknolojisinin gelişmesi ile birlikte aydınlatma sektörü evrim geçirmiştir. Led üretimiyle birlikte istenilen ışık renginde, uzun ömürlü ürünler ve görsellik ile beraber enerji tasarruflu sistemler sunulmaya başlanmıştır.

Günümüzde belirli bir yerin aydınlatması yapılırken mimari tasarım programları kullanılır(DIALux, Relux, AGi32 vb. programlar örnek gösterilebilir). Bu programlar yardımıyla aydınlatılacak yerin aydınlık şiddeti(lüx) bulunabilir ve yeterli adette armatür belirlenir. Aydınlatma sistemi otomasyon sistemine bağlanarak Işık şiddetinin %0-100 arasında ayarlanabilir. Örneğin sokak lambaları akşam 19.00 ile 23.00 arası %100 ışık şiddetinde çalıştırılırken 23.00-01.00 arası %80 ışık şiddetinde 01.00-06.00 arası %50 ışık şiddetinde çalıştırılabilir. Bu sayede enerji tasarrufu sağlanabilmektedir.

Şekil 4: Dış mekân ve iç mekân tasarım programı kullanılarak hazırlanmış aydınlatma projesi

Aydınlatma başlı başına bir sektör olarak hizmet vermektedir. Bir alanın ışıklandırılmasının yapılacağı zaman, profesyonel destek alınarak o alanın aydınlatılması en doğru şekilde yapılmalıdır. Aydınlatma evrimini halen tamamlamadı ve gelişmeye devam etmektedir. Örneğin; Günümüzde aydınlatma firmaları UV-C dezenfeksiyon armatürleri üretilmeye başlandılar. Bu sayede yüzeylerde ve havada bulunan virüslerin %99 nu etkisiz hale getirdiği ispatlanmıştır. Bir başka örnek vermek gerekirse kablosuz aydınlatma çalışmaları ve bunun gibi birçok gelişme devam etmektedir.

Uğur Doğan/Elektrik-Elektronik Yüksek Mühendisi

KOBİLIFE

Diğer Makaleler

İlginizi Çekebilir