Avukat Tuğba Tüfek Türkan yazdı: Evden Çalışma

Evden çalışma uygulaması, Koronavirüs (Covid-19) salgınıyla birlikte daha çok gündeme gelmiş olup bu süreçte birçok işverenin tercihi olmuştur. Evden çalışma; işçinin, işverence  ve sözleşmeyle belirlenmiş olan iş görme edimini evinde veya işyeri harici bir yerde, ücret karşılığında yerine getirmesidir.  Teknolojinin de gelişmesiyle bu uygulama, salgın sürecinde getirilen kısıtlamalara karşın birçok sektör açısından iş görme ediminin sürekliliğinin korunmasını sağlamaktadır. Ulusal ve uluslararası mevzuatlarda bu hususta birçok düzenleme mevcuttur. Ulusal mevzuatlar bakımından Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu’nda düzenlemelere rastlanılmaktadır. Evden çalışma, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun uzaktan çalışmaya ilişkin 14/4. maddesi uyarınca şu şekilde tanımlanmaktadır: ‘Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.’.

İş Kanunu’ndaki uzaktan çalışma kavramını

Her ne kadar koronavirüs salgınıyla birlikte gündeme gelen evden çalışma, İş Kanunu’ndaki uzaktan çalışma kavramını tam olarak karşılamasa da uygulanabildiği ölçüde bu düzenlemelere tabi olacaktır. Zira bu süreçteki evden çalışma hallerinde işçinin iş sözleşmesi varlığını korumaktadır. ‘Uzaktan çalışma’ üst başlık olarak değerlendirilebilir ancak tam olarak ‘evden çalışma’ kavramını karşılamamaktadır.

İşçinin yazılı kabulüyle

Evden çalışma uygulamasına geçiş, işçinin yazılı kabulüyle gerçekleştirilir. Evden çalışma uygulamasına geçiş, çalışma koşullarında esaslı değişiklik niteliğini taşımaktadır. Bu nedenle İş Kanunu’nun 22. maddesi gereği bu durum işçiye yazılı olarak bildirilmeli ve işçi tarafından altı iş günü içerisinde yazılı olarak kabul edilmelidir. Bu süre içerisinde kabul edilmeyen değişiklik kural olarak işçiyi bağlamaz ve işveren bu sebebe dayanarak işçinin iş sözleşmesini feshedemez. Ancak işveren, evden çalışma uygulamasına geçişte haklı bir nedene dayandığını yazılı olarak açıklayarak ve fesih süresine uyarak iş sözleşmesini feshedebilir. Salgın sürecinde devletler, bağlayıcı olmasa da işverenlere evden çalışma yönünde telkinlerde bulunmuş ve bu uygulamanın gerekliliğini vurgulamıştır.  Koronavirüs salgını, bu süreçte evden çalışma uygulamasına geçişte zorlayıcı bir haklı neden olarak değerlendirilebilir.

İş sağlığı ve güvenliği

Evden çalışma uygulamasında işverenin iş sağlığı ve güvenliği açısından yükümlülükleri devam etmektedir. Evden çalışmada işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri İş Kanunu’nun 14/6. maddesinde ‘İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.’ şeklinde düzenlenmiştir. Evden çalışmada işçinin çalışma alanı işyeri olarak değerlendirilmese de işçi, işverenin otoritesi altında çalışma yürüttüğü için görülen iş nedeniyle meydana gelen kazalar iş kazası olarak nitelendirilebilir.

İşverenin yol ve yemek ücreti bakımından yükümlülükleri

Evden çalışma uygulamasında işverenin yol ve yemek ücreti bakımından yükümlülükleri farklılık arz etmektedir. İşverenin karşılayacağı giderler 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 414. maddesinde ‘İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcama ile işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu olan harcamaları da ödemekle yükümlüdür.’ şeklinde düzenlenmiştir. İşveren bu ödemeler açısından eşit davranma ilkesine uymak zorundadır. İşyeri uygulamasına uygun bir şekilde ödenen yemek ücreti, sonradan evden çalışma uygulamasına geçilse dahi ödenmeye devam edilecektir. Zira bu husustaki bir değişiklik çalışma koşullarında esaslı değişiklik olarak değerlendirilerek ancak işçinin yazılı kabulüyle yapılabilir. Yol ücreti ise, işçinin işyerine ulaşımı için ödenmekte olup evden çalışma hallerinde işverenin yol ücreti ödeme yükümlülüğü yoktur.

Çalışma sürelerinin tespitinde zorluklar

Evden çalışma esnasında iş görme ediminin işyeri sınırları dışında yerine getirilmesi sebebiyle fazla çalışma sürelerinin tespitinde zorluklar yaşanmaktadır. Evden çalışma uygulamalarında çalışma saatlerinin esnekliği fazla çalışma ve mesai sürelerinin belirlenmesi açısından zorluk yaratmaktadır. Bu hususa ilişkin çalışma saatlerinin yazılı olarak belirlenmesi veya günlük raporlama gibi yöntemlerle fazla çalışma sürelerinin ispatı kolaylaşacaktır.

ÖZEL HABER

Avukat Tuğba Tüfek Türkan

KOBİLIFE

Diğer Makaleler

İlginizi Çekebilir